Standart Yazıcılar

Teknoloji çok hızlı ilerliyor, ama bazı şeyler kolay kolay değişmiyor. Örneğin, hala vazgeçemediğimiz bilgi saklama ve iletim ortamı, kağıt. Yazılı bilgi, kağıt üzerine nakşedilmiş harfler ve resimler, insanlığın bilinene tarihi kadar eski. Şimdilik hiç bir ekran kağıdın yerini alacak gibi görünmüyor. Ayrıca kağıttan oluşan dosya, dergi, kitap gibi bilgi kaynaklarına her yerde ve her zaman erişebiliyorsunuz, bilgisayara bağımlı olmadan.

Bundan ötürü spekülasyonların tersine, gün geçtikçe daha hızlı ve daha çok noktadan oluşan, daha çok rengi verebilen, daha detaylı ve kaliteli çıkış verebilen yazıcılar ve yeni yazıcı teknolojileri ortaya çıkıyor. PC devriminin ilk yıllarında kağıdın ofislerden kalkacağı ve her şeyin elektronik bir ortama taşınacağı iddia ediliyordu. Oysa beklenenin tam tersi oldu: Kağıt üzerindeki bilgiye yüzyıllılardır beslediğimiz sadakat, bu gün çok sayıda yazıcı modelini ve yeni yazıcı teknolojilerini doğurdu.

Her çeşit yazıcı PC’nize seri veya paralel olarak bağlanabilir. Eskiden yazıcıların mekanik yapıları zaten yavaş olduğu için seri bağlantı da kullanılırdı. Bu gün ise yazıcılar için çok daha hızlı olan paralel bağlantı tercih ediliyor. Yazıcı bağlantısında veriler tek yönlü, (bilgisayardan yazıcıya doğru) olarak iletilir. Bilgisayar ile yazıcı arasında verilerin yanı sıra, kontrol kodları da yollanır. Bu kodlar kullanılarak iki birim arasında senkronizasyon ve işlem durumları hakkında bilgi alış-verişi sağlanır. Örneğin yazıcıda kağıdın bittiği bilgisayara bildirilerek programın bunun ile ilgili olarak kullanıcıyı uyarması sağlanır. Bilgisayarınızın bir yazıcısı varsa, yazıcının da mutlaka bir bilgisayarı vardır! Yani yazıcılar da kendilerine has bir mikroişlemci, belli sayıda karakter depolamalarına imkan veren bir ara bellek ya da buffer (tampon) içeririler. Günümüzde hem teknoloji hem de fiyat açısından büyük çeşitlilik gösteren yazıcılar sınıflandırılırken en sık kullanılan ölçüt karakterlerin basımında kullanılan teknolojidir. Bu ölçütün, yazıcının bilgisayara nasıl (paralel mi, seri mi) bağlandığıyla bir ilgisi yoktur. Baskı hızı ve birim alandaki nokta yoğunluğu da, yazıcını kalitesini belirleyen temel kıstaslardır. Hız saniyede basılan karakter sayısı ya da lazer yazıcılarda saniyedeki sayfa sayısı ile ölçülür. Renkli yazıcıların ortaya çıkışıyla renk de, yazıcı kalitesini belirleyen önemli bir ölçüt haline gelmiştir.

Şekil 1.2: Yazıcının içi (drum)

Bir yazıcıyı bilgisayara bağlamanın en kolay yolu paralel bağlantı noktasını kullanmakla olur. Ancak bir yazıcının seri bağlantı noktasından bağlanması da mümkündür. Ancak yazıcı bilgisayarın kullandığı arabirimin aynısını kullanmalıdır. Bazı yazıcılarda hem seri hem de paralel bağlantı noktaları vardır. Sadece seri bağlantılı yazıcılara rastlamak çok zordur.

 

2.YAZICILARIN KALİTESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

 

Yazıcıların baskı kalitesi, yoğunluğu, yazı tipleri, baskı hızı, baskı maliyetleri, türkçe dil desteği kalitesini belirleyen önemli etmenlerdir.

2.1. Baskı kalitesi

Baskı kalitesi sıklıkla yazıcının çözünürlüğüne eşittir. Bu terim belirli bir aralığa basılabilecek nokta sayısını ifade eder ve genellikle DPI (Dots Per Inch / İnç başına nokta sayısı) olarak belirtilir. Değişik baskı yöntemleriyle erişilebilen çözünürlükler 75 DPI’dan 400 DPI’a kadar değişir; bazı durumlarda 600 DPI mümkündür.

Çözünürlük bir grafik çıktısının kalitesi hakkında güvenilir bir kriter değildir. Genellikle kağıt üzerinden belirtilen çözünürlüğe erişilemez. Örnek olarak nokta matrisli bir yazıcı 360 DPI çözünürlüğe ulaşabilir. Ancak iğnelerinin kalınlığı yan yana noktaların örtüşmesine sebep olur ve iki nokta ayırt edilemez.

2.2. Yoğunluk

Yoğunluk koyuluğu ifade etmektedir. Lazer baskı yönteminde olduğu gibi bazı baskı yöntemleri mürekkep veya toner azalsa bile aynı baskı yoğunluğunu korurlar. Diğer yöntemlerde ise özellikle mürekkepli şerit kullananlarda, mürekkep kullanıldıkça azaldığından baskı yoğunluğu da düşmektedir.

2.3. Yazı tipi çeşidi ve Türkçe dil desteği

Yazıcıyla Türkçe karakterleri basamıyor isek, o halde yanlış bir seçim yapmışızdır. Bu yüzden gerektiğinde belleğindeki yazı karakterleri silinebilir, ya da yenisi yüklenebilir bir yazıcı almanız gerekir. Bu tip bir yazıcıda fontlar ROM ‘da bulunmazlar.

Türkçe desteği, sadece font sayesinde olduğu zaman yeterli değil. Bunun yanında kullanım kılavuzu, yazıcı göstergeleri ve tuşları da Türkçe olmalıdır. Bu özelliklere sahip yazıcılar, kullanım sırasında her elemanın dil bilmesini gereksiz hale getirebilir. Aynı zamanda ev kullanımında da gereksiz, karmaşık teknik terim bilgisini gereksiz kılabilir. Bu sayede çoğu yazıcıda bulunan değişik konfigürasyonlara ait menü seçenekleri daha anlaşılır ve rahat ulaşılır hale gelecektir.

Her yazıcıda değişik boyutlarda basılabilen yarlaşik (built-in) yazı tipleri vardır. Bir çok yazıcıda daha fazla yazı tipine ulaşabilmenin ucuz yolları vardır. Bu yöntemde yazı tipleri PC’den aşağıya yüklenir.Özel bir yazılım yazıcınıza yeni karakterleri öğretir.

Ayrıca daha fazla yazı tipine ulaşabilmek için ek yazı tipi kartuşu da alabilirsiniz.

2.4. Hız

Değişik yazıcıların baskı hızları çok farklıdır. Üreticiler yazıcıların hızlarını abartmaya eğimlidirler. Bir yazıcının hızı ya CPS (Charactes Per Second / Saniyede basılan karakter Sayısı) birimiyle veya dakikada basılan sayfa sayısıyla belirlenir.Ancak bu değerler bizim kullanamayacağımız taslak kalitesindeki (draft quality ) baskı hızını verirler.

2.5. Kağıt beslemesi ve kağıt formatları

Yakın zamana kadar bütün yazıcılarda sürekli form kâğıtlar kullanılmaktaydı. Kenarları delikli olmasa da çıktıların bir bilgisayardan çıktıkları belliydi. Ancak bu durum artık böyle değildir.

Günümüzün yazıcı teknolojisi hemen her PC kullanıcısının yazışma kalitesinde basılı yapabilmesini sağlamaktadır. Tek kâğıt besleme sistemleri yaklaşık her yazıcı için vardır. Yazıcılar her iki seçeneği de sunabilmektedir.

Bu sistemler yazıcıya bir seferde bir çok kâğıt tepsileri kullanmaktadır. Böylece her sayfayı elle yerleştirmek zorunda kalmazsınız. Bazı yazıcıların birden fazla tepsileri bulunmaktadır. Böylelikle tepsi değiştirmeden farklı boyutlarda kâğıtlara baskı yapabilmekteyiz.

2.6. Yazıcı gürültü seviyeleri

Çoğu yazıcı bir çeşit gürültü çıkarır. Papatya çarklı ve nokta matrisli yazıcılar gibi vuruşlu yazıcılar en gürültülü olanıdır. Bu yazıcılar bir mürekkepli şeridin üzerine vurarak görüntüleri kâğıda basarlar.

Vuruşlu olmayan yazıcılar da bir miktar gürültü çıkarırlar. Bu yazıcılardaki asıl basma işlemi gürültüsüzdür. Ancak lazer yazıcıların havalandırma sistemleri bir PC’nin vantilatöründen daha gürültülü olabilir.

2.7. Baskı maliyetleri

Baskı maliyetleri aynı yazıcı tiplerinde bile oldukça değişebilir. Örneğin lazer yazıcılar için farklı üreticilerin yazıcılarında baskı maliyetleri arasındaki fark % 400’ü bulmaktadır. Nokta matrisli yazıcılarda ise yazıcı kafalarının ve şeritlerin fiyatları oldukça değişmektedir. Isı transferli yazıcılar en pahalıdır.Birçok küçük Boyutlu mürekkep püskürtmeli yazıcılar da hayli masraflıdırlar, çünkü mürekkep kartuşları sadece birkaç yüz sayfa dayanır ve çok pahalıdırlar.

3.YAZICILAR İÇİN PÜF NOKTALAR

 

Herkes yazıcısının şimşek hızında çalışmasını, yüksek kaliteli çıktılar üretmesini, üstelik bunları cüzdanını fazla sarsmadan yapmasını ister. Bazı püf noktalarıyla bunları istenilen duruma yaklaştırabiliriz.

3.1 PERFORMANSI ARTTIRMAK İÇİN:

  • Çoğu alt düzey kişisel yazıcı işin yükünü bilgisayara aktarıyor, bu yüzden elde edeceğiniz performansı, PC’nizin işlemci hızı ve RAM miktarı, kullandığınız işletim sistemi ve uygulamalar ve yazdırmak istediğiniz dosyaların karmaşıklığı belirliyor. Sisteminizin bellek miktarını arttırmanız faydalı olacaktır. Ancak, 16 MB’ın ötesinde fazlaca bir performans artışı beklemeyin. Ayrıca, bir belge yazıcıya gönderilirken diğer uygulamalarla çalışmaya devam etmek de yazıcınızı yavaşlatacaktır.
  • Tüm yazıcılar PC ’niz ile iletişim kurmak için sürücülere ihtiyaç duyar. Yazıcınızı Windows denetlediğinden, her uygulama için ayrı bir sürücü yüklemeniz gerekmez. Öte yandan yazıcının kendi sürücülerine sahip değilseniz, başka model bir yazıcının sürücüsünü kullanıyor olabilirsiniz. (Bu özellikle Windows 95’te geçerlidir.) Yazıcınız bu sürücü ile doğru çalışıyor olabilir ama performans konusunda o kadar emin olmamak gerek. En iyi sonuçları elde etmek için, donanım kadar yazılımda önemlidir. Yazıcınız için en doğru ve güncel sürücüleri satıcı firmadan elde etmelisiniz.
  • PC’nizin ECP portu (Extended Capability Port) varsa, sisteminizin yüksek hızlı iki yönlü iletişim yeteneklerinden faydalanmak için ECP uyumlu bir yazıcı kablosuna ihtiyacınız olacaktır. ECP, standart bir paralel bağlantıya kıyasla yazdırmayı -özellikle de grafiklerin yazdırılmasını- 50 ile 100 kat arasında daha hızlı kılan bir veri sıkıştırma türüdür. Ancak, bundan faydalanabilmek için yazıcınızın paralel portu da ECP desteklemelidir. Eski model yazıcılar sadece standart centronie paralel ve RS-232C seri bağlantıları destekler. Bir hız artışından faydalanmasanız da bilgisayarınızın ECP portu eski yazıcınız ve kablosuyla tümüyle uyumludur.
  • Büyük bir belge veya bir dizi belge yazdırıyorsanız ve kağıt yerleştirmek için Word’ de durmanız gerekiyorsa, WinWord ayarlarında yapacağınız küçük bir değişiklikle yazıcınızın elle besleme tepsisini kullanmanız mümkün. Dosya*Yazdırma komutunu çalıştırıp seçenekler düğmesine tıklayın. Seçenekler diyalog kutusunda Varsayılan kaset (Default Tray) listesinden “Tepsi Elle Besleme” yi (Manual Feed) seçin ve Tamam düğmesine tıklayın. Yazıcınız her sayfayı elle yerleştirmenizi isteyecektir. Otomatik beslemeye dönmek istediğinizde yaptığınız değişikliklerinizi geri alabilirsiniz.

4.YAZICI ÇEŞİTLERİ

 

İlk yazıcılar nokta vuruşlu (dot matris) yazıcılardır. Daha sonra İnkjet (Mürekkep püskürtmeli) ve lazer yazılar üretildi.

4.1. NOKTA VURUŞLU YAZICILAR

Nokta vuruşlu yazıcılar genelde daktiloya benzerler. Fakat nokta vuruşlu yazıcının daktilodan çok önemli bir farkı var; yazma kafaları elektronik bir kayış ile hareket eder.Mevcut yazıcı türleri içinde en ucuzu olduklarından en yaygın kullanılan yazıcılardır. Kimi kaynaklarda “iğneli yazıcı” yada “matris yazıcı” (dot matrix printer) diye adlandırılan bu yazıcıların yazma kafası bir matris şeklinde dizilmiş küçük iğneciklerden (yada mikro çekiçlerden) oluşur.

Yazıcı kafası bir adım motoru tarafından bir dişli kayış yada daha farklı bir yöntemle yatay olarak hareket ettirilir. Bu sayede yazıcı kafa yatayda istenilen her konuma getirilebilir. Dikey doğrultuda kafa hareket etmez bunun yerine kağıt dikey doğrultuda hareket eder.

Bilgisayardan gelen sinyale bağlı olarak kafanın içindeki elektro-mıknatıslar yardımıyla bu çekiçlerin bazıları öne çıkar, aynen daktiloda olduğu gibi, mürekkepli bir şerit üzerinde nokta vuruşlarla şekil tanımlanır basılabilir bir şekil içermediği için istenildiği takdirde programlama yolu ile yeni şekillerin tanımlanması mümkündür. Çünkü kafa üzerindeki çekiçlerden (iğnelerden) hangisinin harekete geçeceği bilgisayarın kontrolündedir. Daktilolardan ikinci farkı ise, yazıcı kafanın her iki yönde yani hem soldan sağa hem de sağdan sola hareket etmesidir.

Bugün 9 ve 18 iğneli yazıcılar kullanılmaktaysa da genellikle 24 iğneli matris yazıcılar tercih edilmektedir. İğne sayısının artışı tekbir karakteri daha fazla nokta vuruşuyla oluşturmayı, dolayısıyla birim alan daha fazla nokta sığdırabilmeyi mümkün kılar. 9 iğneli yazıcılarda ortalama çözünürlük 216 x 240 dpi (Dot Per Inch) civarındadır. 9 iğneli yazıcılar her karakter için dikeyde 9 nokta veya daha çok 7 nokta kullanırlar. Buna karşın 24 iğneli yazıcılarda 21 ya da 20 iğne kullanılır. Nokta vuruşlu yazıcılar çok gürültücüdürler. Hız arttıkça gürültü de artar. Nokta vuruşlu yazıcılar her bir karakteri noktalardan oluşmuş bir matris kullanırlar.

Şekil 4.1: Noktalardan oluşmuş bir harf

4.1.1. Nokta vuruşlu yazıcıların dezavantajı

Nokta vuruşlu yazıcıların en büyük dezavantajı, yazı kalitesinin düşük olmasıdır. Bir nokta vuruşlu yazıcıdan çıkan metinlerde karakterlerin çeşitli noktaların yan yana getirilmesinden oluştuğu hemen görülür. Bunu telafi etmek için bazı matris yazıcılar “near letter qality” diye adlandırılan baskı tarzı seçeneğini sunarlar. Bu yöntemde her satır iki kere üst üste yazılır. Ama ikinci yazışta yazıcı kafası biraz kaydırılır ve böylelikle karakteri oluşturan noktalar arasındaki boşluklarda doldurulmaya çalışılır. Bu baskı kalitesini artırır fakat baskı hızını düşürür. Aynı iğnelerin çift vuruş yapmasıyla BOLD karakterler elde edilir. İtalik karakterler içinse farklı iğneler matrisi kullanılır.

Nokta vuruşlu yazıcıların renkli olanları da vardır. Yazma şeritleri birkaç renkten oluşan modeller renk gerektiren grafikler için kullanılır. Genellikle Siyah, Kırmızı, Mavi, Sarı bantlar taşıyan şerit, değişik renkler gerektiğinde aşağı yukarı hareket ettirilir. Renkli Nokta vuruşlu yazıcılar sınırlı sayıda renkleri elde etmek için kullanılır. Nokta vuruşlu yazıcılar kenarlarında delikler bulunan “sürekli form” adı verilen kağıtlara baskı yapabildikleri gibi normal kağıtta kullanabilirler.

4.2. İNKJET (Mürekkep püskürtmeli) YAZICILAR

Mürekkep püskürtmeli yazıcı, ince nozüllerinden kağıda direk olarak küçük mürekkep damlaları fışkırtma ilkesine göre çalışır. Bu uygulama kaliteli metin ve grafikler elde etmek için pek pratik gibi görünmese de, mürekkep püskürtmeli teknolojisi o kadar gelişti ki baskı kalitesi bakımından bu yazıcılar alt düzey lazer yazıcılara rakip oluyor.

Mürekkep püskürtmeli yazıcılarda nokta matrisli yazıcılardan dır. Ancak bu yazıcılar şerit kullanmazlar. Bunun yerine resmi ve karakterleri oluşturmak için vuruşsuz bir yöntem kullanırlar. Yazıcı kafası kağıda değmez. Bunun yerine kafa kağıda mürekkep damlacıkları püskürtür. Mürekkep püskürtmeli yazıcılarda kullanılan yöntem nokta matrisli yazıcılarda kullanılan yönteme benzer. Kafa bir adım motoru ile sağa sola hareket ettirilirken kağıt merdaneler yardımıyla sağa sola doğru hareket ettirir. Mürekkep püskürtmeli yazıcıların ve lazer yazıcıların hızı bir dakikada basabildikleri sayfa sayısı ( page per minute, ppm) ile ölçülür. Her iki kategoride de basım hızı 4 ppm ile 24 ppm arasında değişir. Mürekkep püskürtmeli yazıcılar tek renkli ya da çok renkli olabilirler. Mürekkep püskürtmeli yazıcılar da karakterleri bir matris şeklinde tanımlarlar. Yalnız, burada karakterler bir sütun şeklinde düzenlenmiş deliklerden mürekkep püskürtülerek oluşturulur.

Yazıcı kafası dikey olarak yerleştirilmiş birçok püskürtücü ucundan kağıda minik noktalar halinde özel bir mürekkep püskürtür. Mürekkebi kafadan ileri doğru püskürtmek için iki yöntem kullanılır. Isıl Kabarcık püskürtme (Thermal Buble Jet) yöntemi ve pieozo elektrik yöntemi.

4.2.1. İnkjet Yazıcıların Çalışma Prensibleri

Çoğu mürekkep püskürtmeli yazıcı ısı ile çalışan yazıcı kafası kullanırken bazıları mürekkep damlalarını üretmek için bir piezoelektrik mekanizma kullanır. Mürekkep püskürtmeli yazıcıların nozüllerinin çapı, 1 milimetrenin 20’de biri kadar küçüktür.

Şekil 4.2: İnkjet Yazıcı

Çok az mürekkebi sadece saniyenin milyonda üçü bir süre için 1000 dereceye kadar ısıtarak üretilir. Yoğun ısı, mürekkebin kaynamasına neden olur ve kabarcık oluşturur. Kabarcık patlarken az miktarda mürekkep ağızdan nozüle sızar. Tüm bunlar çok hızlı gerçekleşir ve nokta vuruşlu sistemdeki gibi mürekkep püskürtmeli kafası bu esnada kağıdın üzerinden ileri geri yönlerde geçer. Yazdırılan belgede metin veya görüntü oluşana kadar her geçişte daha fazla mürekkep fışkırtır.

Şekil 4.3: İnkjet Yazıcı Şeması

4.2.1.1. Isıl Kabarcık püskürtme (Thermal Buble Jet) yöntemi

Mürekkebi ani olarak ısıtan, püskürtme ağzının içinde bulunan küçük bir ısıtıcı kullanılır. Mürekkebin bir kısmı buharlaşır ve bu gaz kabarcığı geri kalan mürekkebi ileri doğru dolayısıyla kağıda doğru iter. Bu işlem saniyede birkaç bin defa yapılır.

Şekil: Mürekkep püskürtmeli yazıcılarda mürekkebin püskürtülmesi

4.2.2. Mürekkep Püskürtmeli Yazici Teknolojileri

Bubble Jetbaski, pizzo-elektrik baskı olmak üzere  2 tanedir.

4.2.2.1. Bubble JetBaski Teknolojisi

En çok kullanilan teknolojilerden biridir. Bu teknolojide mürekkep kagida sicaklik yardimiyla püskürtülür. Püskürtülme islemi için mürekkep isitilir. Ta ki bir baloncuk olusturulana kadar. Isi yardimi ile olusturulan bu mürekkep baloncugu, basincin etkisi ile patlar ve baski yapilan kagit üzerine dagilir.

Akabinde püskürtme islemi sirasinda olusan basinç yardimiyla sonraki püskürtme islemi için hazneden mürekkep çekilir. Her püskürtme ucunda yazicinin kontrol biriminden gelen elektriksel sinyalleri duyarli küçük bir isitici bulunur. Bu çok küçük isiticilarla isitilan mürekkep damlaciklari, püskürtme kafasindan yüksek isinin etkisiyle firlayarak baski islemi gerçeklestiriyor.

4.2.2.2. Piezo-Elektrik Baskı Teknolojisi

Bir başka yazıcı teknolojisi olan piezo-elektrik yöntemini açıklamak için hoparlörlerin çalışmasını örnek gösterebiliriz. Hoparlörlere gerilim uygulandığında, gövde de bulunan kağıt koninin hareketini anımsayın. Bu yöntemde de benzer şekilde basılması istenen noktacıklara karşılık gelen püskürtme uçlarındaki piezo kristale gerilim uygulanır. Piezo kristal, bu gerilimle esneme hareketi yapar ve iç kısımdaki mürekkep haznesine basınç uygulayarak, mürekkep damlasının püskürtme ucundan dışarı çıkmasını sağlar.

Şekil: Mürekkep püskürtmeli yazıcılarda mürekkeb plakaları

Bu yöntemde Bubble Jet teknolojisinin aksine mürekkebin ısıtılmasına gerek yoktur. Epson başını çektiği bu baskı tekniğinin bir çok avantajı var. Her şeyden önce mürekkebin kağıt üzerine uygulanış şekli sayesinde püskürtülen damlanın gerek şekli, gerekse miktarı konusunda önemli ölçüde kontrol sağlanmakta, ayrıca bu şekilde mürekkebin ısıtılmasına gerek olmaması sayesinde mürekkep üreticileri farklı teknolojiler üzerine eğilebilirler.Zira mürekkebin yüksek ısıya dayanıklı olması zorunluluğu bir çok sınırlamayı da beraberinde getirmektedir.

4.2.2.2.1. Pieozo Elektrik Yönteminin Çalışması

Mürekkebi püskürtmek için püskürtücü ağzın tümünü ani olarak daraltır. Piezo elektrik nedeniyle bazı kristallere bir elektrik uygulandığında kristal büzülür. Bunu için her püskürtme ağzına elektriğe duyarlı bir mürekkep kullanıldığında mürekkebin püskürtülmesini kolaylıkla kontrol edilmesini sağlayan bir piezoelektrik kristal yerleştirilmiştir. Bu yöntemde saniyede binlerce mürekkep damlasının püskürtülmesine olanak sağladığı için yeteri kadar yüksek baskı hızlarına ulaşılır. Birçok mürekkep püskürtmeli yazıcı bir sayfayı yaklaşık renkli ve siyah/beyaz durumuna göre 10 ile 20 sn arasında basar.

4.2.2.2.2. Piezoelektriklik

Mekanik gerilimlerin etkisinde kaldıklarında kütleleri içinde bir elektrik kutuplanması ve yüzeylerinde elektrik yükleri oluşan ve bir elektrik alanı etkisinde kaldıklarında iç kuvvetlerin etkisi ile biçim değiştiren kimi kristallerin ortaya koydukları olaya denir. Doğal piezoelektrik malzemeler; kuvars ve turmalindir. Ferroelektrik malzemeler denen ve kutuplama sonunda piezoelektrik özellik gösteren malzemeler; lityum tantalat ve lityum nitrattır. Bunlar içinde en çok kullanılanlar Kuvars ve Lityum tantalattır.

4.2.3. İnkjet Yazıcıların Avantajları Ve Dezavantajları

Mürekkep püskürtmeli yazıcıların temel avantajlarından biri çok sessiz çalışmasıdır. Bu makineler kesinlikle nokta vuruşlu yazıcılardan daha sessiz çalışırlar. Diğer bir büyük avantaj mürekkep püskürtmelilerin renkli çıktılarının gerçekten iyi olmalarıdır. Ucuz ve modeli birkaç yıl öncesine dayanan mürekkep püskürtmeli yazıcılarda genelde siyah-beyaz veya renkli mürekkep kartuşları ayrı ayrı kullanılır. Bu yüzden yazdırdığınız belgeye göre kartuşu değiştirmeniz gerekir.
Ayrıca renkli çıkışlarda siyah renk temel renklerin karışımından elde edildiği için siyah metinlerde daha çok mürekkep harcanır ve baskı kalitesi daha kötü olur. Ancak hemen hemen bütün yazıcılarda çift kartuş yuvası bulunuyor. Mürekkep püskürtmelilerin bir diğer dezavantajları ise yavaşlıklarıdır. Modeliniz ne olursa olsun, yazma işlemi uzun sürecektir. Ucuz modeller bir sayfayı –özellikle de belge sık ve küçük metinler içeriyorsa bir dakikanın altında zar zor yazabilecektir. Üst düzey modellerde ise, dakikada 4 sayfalık şaşırtıcı bir hız elde edebilirsiniz–tabiki düzgün bir metin belgesi yazdırıyorsanız. Hele hele karmaşık ve özellikle de renkli grafikleri yazdırırken iyice nefesten kesilirler. En hızlı cihazlarda bile yüksek çözünürlükte resim içeren bir sayfayı 10 dakika sürebilir. Diğer bir nokta ise mürekkep püskürtmeli yazıcıların, kurulması zaman alan sıvı mürekkepler kullanılmasıdır. Bu yüzden nokta vuruşlu ve lazer yazıcıların aksine çıktıyı ilk anda bir yerlere değdirmemeniz ve kurumasını beklemeniz gerekir.

Ayrıca mürekkep püskürtmeli yazıcılarda bazı tür kağıtların kullanılması uygun değildir; en iyi sonucu elde etmek için özel kaplamalı bir kağıt kullanmanız gerekebilir. Mürekkep püskürtmeli yazıcılar için tasarlanan bu özel kağıtlarının pahalı olduğunu da unutmayın.

Lazer Yazıcılar

Lazer yazıcılar (laser printers), günümüzün en iyi çözünürlüğü, ve hızlı baskı yapan çevre birimleridir. Lazer yazıcı, bir bakıma bilgisayar kontrolündeki bir fotokopi makinesindir. Yani Lazer yazıcı fotokopi makinesi ile aynı ilke üzerine kuruludur. Arasındaki tek fark; fotokopi makinesi sadece orijinal belgeyi tararken, lazer yazıcının PC’den gönderilen ikili (binary) okumasıdır.
Öte yandan, lazer yazıcılar bir fotokopi makinesini kat kat aşan yeteneklere sahiptirler. Çünkü bir lazer yazıcının kendine ait bir belleği, işlemcisi ve daha önemlisi, PC ile iletişim kurmak için özel dili vardır.

Şekil 1.1: Lazer Yazıcı

2. LAZER YAZICININ PARÇALARI

Lazer yazıcıların yapısını inceliyecek olursak;

2.1. Veri Arabirimi

Tahmin edileceği gibi, yazıcıdaki en büyük devre kartı (printed circuit board) veriyi almaya ve değiştirmeye yarar. HP Yazıcıdaki bu ve diğer kartlara PCA ( printed circuit assembly) ismini vermiştir. HP II serisinde bu karta Arabirim PCA denirken, sonradan üretilen yazıcılarda Formatter (biçimleyici) PCA denmektedir. Biz bu ana kart için arabirim denetleyicisi terimini kullanacağız.

2.2. Arabirim Denetleyicisi

Arabirim denetleyicisi, yazıcının ana kartıdır. Üzerinde büyük ve karmaşık birkaç kısım vardır. Görevleri arasında aşağıdakiler vardır:

  • Kurulmuş dört ana birim portundan birini kullanarak host ile iletişim kurar.

  • Gelen verileri, yazıcını anlayabileceği dile çevirir.

  • Kullanıcı girişi için Denetim Masası’nı görüntüler.

  • Kullanılmıyorken yazıcının durumu hakkında, farklı LED’ler yoluyla bilgi verir.

  • Konfigürasyon ve font ile ilgili bilgileri saklar.

Üzerinde duracağımız ilk fonksiyon, bilgi girişine ve host ile iletişime imkan veren bir veri yolu arabirimi olan giriş arabirimidir.

2.3. Giriş Arabirimleri

Lazer yazıcıların dört adet giriş arabirimi vardır.

2.3.1. Seri Portlar

İsminden de anlaşılacağı gibi seri, verileri bir tek bit şeklinde göndermek için kullanılır; yani göndermek için bir kablo, almak için başka bir kablo kullanılır. Parelel port ile kıyaslandığında daha karmaşık ve esnek bir ara birimdir. Seri port, hız gibi birkaç parametrenin değiştirilmesi için konfigüre edilebilir ve farelerden tutunda modemlere kadar her şeyde bulunabilir.

Eğer sessiz bir ortamda iyi yalıtılmış bükümlü-sarmal türü bir kablo kullanılıyorsa, seri bir port sayesinde birkaç yüz feet’ten uzak mesafelerde veri transferi yapılabilir.

Laser yazıcıdaki seri port, paralel port’a göre daha az kullanılmaktadır.

2.3.2. Paralel Portlar

Diğer yandan, paralel port veri taransferi için sekiz kablo kullanılır. Bir kerede sadece bir byte veri kabloyu dolaşacaktır. Yazıcıdaki arabirim konnektörüne genelde Centronics pot dense de, aslında öyle değildir. Bu isim, sadece, eski zamandaki eski bir portun adıdır. günümüzdeki arabirim Epson tarafından geliştirilmiştir.
Paralel portun en büyük dez avantajı mesafe açısından çok sınırlı olmasıdır. birçok üretici, laser yazıcılardaki paralele arabirim kablonun uzunluğunun 15 feet(yaklaşık 4,5 metre) ile sınırlı olmasını istemektedir.

2.3.3 Opsiyonel I/O

Üçüncü arabirim, opsiyonel I/O yada video portudur. HP yazıcılarındaki opsiyonel I/O portu, yazıcının arkasına, standart seri ve paralel portların yanına yerleştirilmiştir. Bu, birçok terfie ve emülasyon genişletmesine imkan verir. Aralarında en çok bilineni, yazıcının MAC bilgisayarları ile iletişim kurmasına imkan tanıyan Laser Writer terfisidir.
Bu ayrıca, yazıcı paylaştırma cihazları gibi diğer birçok genişletmede arabirim olarak kullanılır.

2.3.4 Network I/O

Özellikle yazıcılar için üretilen ağ kartlarını son bölümde incelemiştik ve buradada özel bir not olarak bu konuya kısaca değindik. I/O’nun temel şekli olan bu kart, günümüzde iş dünyasında kullanılmaktadır çünkü kimse I/O’nun paralel portun yanında olmasını istemediği için yazıcısını masanın çevresinde tutmaz.

2.4. İşlemci

Arabirim denetleyicisinde de tüm tüm operasyonun bir beyni, yani işlemci (CPU) vardır. Hangi port veri alırsa alsın, CPU işlemi düzenleycek ve denetleyecektir. Eski model LaserJet’lerde kullanılan CPU, Motorola 68000 serisi iken, daha sonra üretilen LaserJet III’lerde 68030 kullanılmaya başlandı. LaserJet 4 ve daha ileri düzey yazıcılarda ise Intel 960 RISC tabanlı işlemci bulunmaktadır.

Bu işlemciler çok büyük kapasiteli olmalarına rağmen, bunların yerini birçok yeni ürünün aldığını göreceksiniz, çünkü insanlar ana bilgisayarlarda daha güçlü ve hızlı bir cpu kullanmak istemektedirler. Örneğin, sisteme arka plan basımı için laserin daha yüksek çözünürlüğe ayarlanmasını sağlayan arabirim eklersiniz, daha güçlü bir işlemciye gerek vardır.

2.5. Yazıcı Belleği

Üreticilerin, özellikle ürünlerin terfisinde dikkat ettiği konulardan biri, Ram miktarı ve konfigürasyonudur. LaserJet 4 ve 5’te, III’e (2 mb) göre daha fazla Ram vardır. Ve standart Dram SIMM ‘ler kullanan biri tarafından kolayca terfi edilebilir. Eski terfilerin kurulması o kadar zor değildi; asıl sorun bunların çok pahalı olmasıydı.

Ram terfileri, grafik çizimleri için çok kullanışlıdırlar, sayfa korumasını sağlarlar ve genel olarak sistemi hızlandırırlar. CPU’da olduğu gibi; host hafızasının genişletilmesi amacıyla, yazıcı RAM’inin yerini bir terfi arabirimi alabilir.

2.6. Sistem veri yolu

PC gibi laser yazıcıda da dahili bir veri yolu vardır. Bu veri yolunu bir çevre yolu ve verileri de arabalarmış gibi düşünebiliriz. Çevre yolunda araba kullanmak istersiniz, mevcut trafiğe dahil olmak zorunda kalırsınız. Arabirim denetleyicisi, tüm bilgilerin buradan ana sistemin veri yoluna girdiği birimdir.

3. LAZER YAZICILARIN ÇALIŞMASI

Lazer baskı, yukarıda görüldüğü gibi birçok aşaması bulunan bir işlemdir. Lazer yazıcının çalışmasını basitçe belirtmek gerekirse; ilk önce, bilgisayardan gelen sinyallere göre lazer yazıcı, basılacak olan sayfanın görüntüsünü kendi belleğinde siyah beyaz noktalarla oluşturulur, daha sonra yazıcının belleğinde oluşan sayısal sayfa görünümü, lazer tabancası tarafından üretilen ışın sayesinde ışığa duyarlı silindire (silindirin genel anlamda kullanışı “tambur”) yansıtır. Bu ışının silindire çarptığı noktada pozitif bir elektrik yükü oluşur ve toner elektrostatik olarak bu alanlara yapışır. Daha sonra bu toner parçaları silindirden geçerken kağıda transfer edilir ve en sonunda ısıtılmış metal bir bilye sayesinde, toner, kağıda bütünleştirilmesi sağlanır.

3.1. Bilgisayardan Alınan Verilerin Hazırlanması

PC’den gelen veriler Raster Image Processor (RIP) tarafından işlenir. Bu işlemci baskı yazılımının kullandığı dili yorumlar ve gelen verileri baskıya hazırlar. Bunun için işlemci, yazılımın komutlarını tanımalı ve çevirebilmelidir. Sayfa formatlarının yanında marj ve diğer ayarların (font ve resimlerin işlenmesi) düzenlenmesi bu işlemler içindedir.Baskı çözünürlüğü arttıkça kullanılan veri miktarı da büyümektedir. Bir RIP 600 dpi (dot Per inch; inç başına nokta sayısı) çözünürlükte basılan A4 sayfa için 4 MB kadar veri işleyebilmektedir.

3.2. Tambur Yüzeyinin Hazırlanması

Tambur dış yüzeyi ışığa duyarlı yalıtkan bir tabaka ile kaplı, bir alüminyum silindirdir. Silindir kullanılmadan önce üst yüzeyinin negatif akımla yüklenmesi gerekmektedir. Bu yükleme işlemi, lazer yazıcı içindeki korona telinin, negatif bir yüke tabi tutulması ile sağlanır. Yüksek voltaj kaynağı, korona teline -600V DC’lik bir yük sağlar ve böylece elektriksek bir korona oluşturulur. Hava, doğal bir yalıtkandır ve korona telinden tambura olan yük transferinde araya girer. Ancak korona teli yüksek bir yük ürettiği için, tel çevresindeki havanın iyonlaşmasına neden olur ve böylece tambur ve korona arasındaki yalıtkanlığın ortadan kalkmasını sağlar. Bu sayede, -600 voltluk yük, tamburun tüm yüzeyine nakil edilir.

Şekil 3.2: Dış yüzeyi ışığa duyarlı tambur.

3.3. Baskı Verilerinin Tambura Aktarılması

Karakter tanımı, arabirim denetleyicisi tarafından belirlendiğinde, o anki gelen komutlara göre bir lazer diyot açılıp kapanır ve böylece lazer ışığı elde edilir. Yani ışın, yazıcının nokta üretmek istediği yere ulaşırsa lazer güçlendirilir. Boşluk bırakmak isterse lazer kapatılır. Bu ışık daha sonra, dakikada binlerce kere dönen çok köşeli ayna ve optik yönlendirme mekanizması tarafından, devamlı dönen silindire solundan başlayarak sağına doğru aktarılır. Bu işlem ile beraber lazer aşağıda görüldüğü gibi lens serileri tarafından odaklanır. Silindir ve lazer ışığı buna uygun olarak senkronize olur. Silindirin üzerinde mürekkebin yapışması gereken her noktada lazer ışını aktif hale getirilir. ve lazer ışının değdiği noktaların hepsi pozitif akımla yüklenirler. Tamburun üzerinde ki bu –600 volt yüksek şarj değeri, lazer etkisi ile yaklaşık –100 volta kadar azaltılır. Böylece yüklü noktalardan oluşan sayfa taslağı satır satır ortaya çıkar. Bu işlemler kısaca aşağıda gösterilmektedir.

Şekil 3.3: Lazer Işının Çalışma sistemi

 

Şekil 3.4: Lazer yazının Tambur üzerinde bıraktığı iz

3.4. Tonerin Silindir (Tambu) Üzerine Gönderilmesi

Resim alınırken, yazıcı toner olarak adlandırılan siyah toz kullanır. Toner aşağıdaki resimde de görüldüğü gibi siyah plastik tozlar ile küçük demir taneciklerini içerir.

Şekil 3.5: Demir tanecikli toner

Toner bir kartuş içinde bütün bu mekanizmaya bağlı veya kendi ayrı kartuşunda bulunur. Aşağıda Şekil 7’nin ‘C’ kısmında görüldüğü gibi gelişim silindiri dönerken ,yüzey kısmının bir bölümü, kartuşun toner bulunduran kısmına temas eder. Gelişim silindirinin içindeki mıknatıs, demir içerikli toner taneciklerini, siyah plastik materyal (bıçak) üzerinden çekerek taşınır.

Şekil 3.6: Gelişim Silindiri

Toner tozunun karıştırılması ve hareketlendirilmesi mıknatıs tarafından yapılmaktadır. Tonerin tonu geliştirme silindirinin en üst tabakasından elde edilmektedir. Geliştirme rulosu negatif şarj verir ve tonlayıcı parçacıklar bu negatif şarjı alırlar. Negatif şarj miktarına göre ton miktarı değiştirilebilir ve nitekim de buna bağlı olarak baskı yoğunluğu değiştirilebilir. Işını duyarlı silindirler ve gelişen silindirler hemen hemen birbirlerine değebilecek şekilde monte edilirler. Biraz önce belirtildiği gibi ışığa duyarlı silindirin parçasına, lazer etki ettiğinde –100 volta şarj olur. Bu noktaların bir tanesi gelişen silindire geçerse, yüksek negatif toner, daha negatif olan ışığa duyarlı silindire çekilir. Bu da tonlayıcı tozun, silindirin yüzeyine boydan boya sıçramasına neden olur. Bu noktada –100 voltluk noktaların görünmez şekilleri tonlayıcı noktalarla görünebilir şekline dönüştürür ve böylece bir ara resim oluşmuştur. Bu işlem kısaca aşağıdaki resimdeki “C şeklinde” görebiliriz.

Tamburun geri kalan kısmı, yani lazerden etkilenmiş bölüm, -600 V DC yüke sabit kalır ve benzer yüklü diğer toneri kuvvetli bir şekilde iter.

Şekil 3.7: Lazer Yazıcının Çalışması

3.5. Kağıdın Silindire Gönderilmesi

Kağıt tepsiden silindire gönderilme işlemi fotokopi makinesindeki düzenlemelere benzer, kağıt yazıcı sayesinde bir dizi rulo tarafından taşınır. Genellikle Trasver ruloları elektrik motoru tarafından çalıştırılır. Bu motor seri dişliler tarafından güçlendirilmiş rulolara bağlıdır.

Ne zaman yazıcı CPU’su (Control Processor Unit-Merkezi İşlem Birimi) ruloyu döndürmek isterse, bu motoru kullanarak dişliler sayesinde ruloyu harekete geçirir. Bu da rulonun dönmesini sağlar ve böylece kağıt hareket ettirilir. Bu hareketin zamanlaması önemlidir. Kağıdın ön yüzü ışığa duyarlı silindirin altına doğru zaman diliminde ulaşmak zorundadır. Bu olay mutlaka, ışığa duyarlı silindirin şeklin ilk kısmını harekete hazır pozisyona getirdiğinde gerçekleşmelidir. CPU belli zamanlarda her bir sayfanın hareket etmesini sağlar. Eğer kağıt bu hareketi uzun sürede tamamlarsa CPU kağıdı sıkışmış kabul eder.

3.6. Baskının Kağıda Geçirilmesi

Transfer ruloları kağıdı resim silindirine doğru itilmesiyle birlikte toner kağıdın üstüne taşınır. Bu aşamada silindir kağıtla temasa geçer. Yukarıdaki resimde “D” kısmında görüldüğü gibi kağıdın altında ikinci bir corona teli vardır. Bu tel pozitif şarj üretir ve bu pozitif şarjda kağıdın arkasına tutturulur. Bu pozitif şarj, negatif şarjları, tonlayıcı noktaları, kağıda çekmek için yeterince güçlüdür. Bu nokta da tonlayıcı noktalar kağıdın baş yüzeyine yavaş yavaş oturtulur. Daha sonra Negatif şarj, statik şarj yok edici tarafından zayıflatılır ve kağıdın bozulmadan çekilmesi sağlanır.

3.7. Kağıt Üzerindeki Toneri Sabitlenmesi

Baskının sonucunu kağıt üzerinde görmek mümkündür. Ama kalıcı bir baskı için mürekkebin sabitlenmesi gerekmektedir. Bu işlem aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, sabitleme ünitesi genellikle iki silindir ve bunları 200 C ısıtan bir ampulden oluşur. Mürekkep tozu bu sıcaklıkta eriyip kağıda kalıcı bir şekilde yapışır. Böylece çıktımız hazır olur.

Şekil 3.8: Lazer Yazıcının Çalışma Biçimi

3.8. Tamburun Temizlenmesi

Yazının işi burada bitmez. Her görüntünün basımı için aynı ışığa hassas tambur kullanıldığı için, bu tambur üzerindeki eski görüntü tamamen temizlenerek, yeni görüntü için hazırlanmaktadır. Eğer tambur tamamen temizlenmezse, sonraki sayfalarda, önceki basımlardan kalan hayali görüntüler belirecektir. Kara tahtayı tamamıyla silmenin ne kadar zor olduğunu bilirsiniz, silinmeden önce tahtaya yazılanlardan bir kısmı, silindikten sonra tahtanın bir kısmında her zaman kalır. İşte, lazer basımda önlemek istediğimiz budur. Temizleme işlemi şekil 7’de ve şekil 8’de görüldüğü gibi iki aşamada yapılır. Birincisi mekanik olarak, tamburda fazladan kalan toner, bir lastik temizleme bıçağı ile devamlı temizlenir. İkincisi, tambur, elektrostatik olarak; eski yazıcılarda üst kapakta bulunan beş tane temizleme lambası ile temizlenir. Lambalı yazıcılarda, lambalar, kartuşun üst tarafındaki iki dar kapaktan biri sayesinde, ışığa hassas tamburun üzerinde parlar. Bu iki kapak, kapak kapandığında otomatik olarak açılır. Bu lambalar, tamburun ışığa hassas bölümünü aydınlatarak, fazla yükleri nötralize ederler.

4. RENKLİ LAZER YAZICININ ÇALIŞMASI

Sadece siyah rengi kağıt üzerine basan lazer yazıcıla yanında, günümüzde farklı renkleri kağıt üzerine basan renkli lazer yazıcılarda vardır. Renkli lazer yazıcılar çok pahalı olmalarına rağmen, ürettikleri harika grafikler ve yazılardan dolayı hak ettikleri ilgiyi topluyorlar. Bu yazıcılar tarafından üretilen profesyonel düzeydeki basımlar, kendi reklamlarını ya da grafiklerini yapan kişiler üzerinde derin bir etki bırakıyorlar. Renkli lazerler, normal lazer yazıcılara benzer bir şekilde çalışır; sadece daha fazla yüke ihtiyaçları vardır.

Renkli lazer yazıcılarda renkli mürekkep kartuşu kullanılır. Temel renklerden “siyah, kırmızı , mavi ve sarı” renkli sayfalar ortaya çıkartılıyor. Oluşturulmak istenen renkler Bu temel renklerin karışımı ile elde ediliyor. Gittikçe çok popüler olmaya başlayan renkli baskı yöntemi silindirin her bir dönüşünde tek bir renk bırakmaktadır.

Şekil 4.1: Renkli Lazer Yazıcıda Renk Aktarımı

İlk olarak korona, tambur üzerine negatif yük yükler; daha sonra lazer, tamburun üzerini tarar ve sarı tonerin (basımdaki dört ana renkten ilki ) bağlanması için görüntü oluşturur. Sarı toner, yuvasına döndükten sonra, korona tambura bir daha yük yükler ve lazer, tamburun üzerinde görevine başlar ve bir sonraki basım rengi olan magenta (morumsu kırmızı ) için bir görüntü oluşturur. Bu işlem, diğer iki renk olan mavi ve siyah içinde devam eder. Dört rengin hepsi tambura tatbik edildikten sonra, görüntü hazır haldeki kağıda aktarılır. ve daha sonra ve sabitleme işlemi yapılmaktadır. Bir sayfanın basılması için silindirin 4 kez dönmesi gerektiğinden, baskı hızı renksiz lazer yazıcılara hızı dörtte bire düşmektedir.


Hazırlayan

Mehmet İhsan GENÇ